نشریه تخصصی صبا‌تحلیل – شماره بیست‌ و ششم

ظرفیت فین‌تک‌ها در زنجیره ارزش گروه مالی صبا تامین

در عصر حاضر نظام بازنشستگی کشور در معرض مجموعه‌ای از چالش‌های هم زمان و در‌هم‌تنیده قرار گرفته است. کاهش نرخ تولد و افزایش نرخ امید به زندگی در کنار یکدیگر تغییر ساختار سنی هرم جمعیتی را به سمت سالمندی به دنبال خواهد داشت، به نحوی‌که نظام بازنشستگی در سنوات آینده باید از آمادگی لازم جهت میزبانی متولدین انفجار جمعیتی دهه‌های ۵۰ و ۶۰ برخوردار شود. شوک‌های سیاسی و اقتصادی در کنار ابر تورم حاکم بر فضای اقتصاد کلان کشور اثربخشی طرح‌های تامین اجتماعی را با چالش مواجه کرده و فشار بر پایداری مالی صندوق‌های بازنشستگی را به همراه داشته است. نهایتا با آغاز عصر دیجیتال، مقوله تجربه کاربری تبدیل به امری محوری در طراحی و ارایه خدمات شده است.
در چنین بستری، فین‌تک‌ها به عنوان بازیگرانی نوظهور در زیست بوم مالی کشور، نقشی فراتر از نوآوری در ابزارهای مالی را به همراه داشته‌اند. این کسب‌وکارها با دسترسی گسترده به داده، مقیاس‌پذیری عملیاتی و توان طراحی راهکارها مبتنی بر نیازهای واقعی کاربران، ظرفیت آن را دارند که به بخشی از راه حل مسائل مزمن نظام مالی و رفاهی کشور تبدیل شوند. با این حال پرسش اصلی این است که این ظرفیت‌ها در کشور در چه مقیاسی محقق شده‌اند؟ چه پیامدهای اجتماعی به همراه داشته‌اند و چگونه می‌توان پتانسیل‌های آن‌ها را در چارچوب نظام بازنشستگی کشور به کار گرفت؟
این شماره از نشریه صبا تحلیل با اتکا به این نگاه، مجموعه‌ای از گفت‌وگوها با مدیران ارشد شرکت‌های فین‌تک را گردآوری کرده است تا ظرفیت‌های واقعی این زیست بوم کشور را در تکمیل و ارتقای زنجیره ارزش نظام بازنشستگی مورد واکاوی قرار دهد. تمرکز این گفت‌وگوها صرفا بر معرفی کسب‌و‌کارها نیست، بلکه بر درک مقیاس اثرگذاری آن‌ها، مسئله محوری در پاسخ به نیازهای مالی جامعه و پیامدهای اجتماعی فعالیت‌های ایشان است.
در نهایت این مجموعه گفت‌وگوها به دنبال پاسخ برای یک پرسش راهبردی هستند، اینکه چگونه می‌توان از ظرفیت مدل‌های کسب‌و‌کار فین‌تکی، در تعامل با گروه‌های نهادی مانند گروه مالی صبا تامین، برای طراحی و یا بازطراحی یک نظام نوین، پایدار و شفاف بازنشستگی بهره گرفت؟ پاسخ به این پرسش، مستلزم نگاهی توامان به نوآوری، تنظیم‌گری، حکمرانی داده و اعتماد عمومی است. نگاهی که بتواند پیوندی موثر میان سیاست‌گذاری عمومی و نوآوری بازار محور برقرار کند.
ضمن تشکر از تمام فعالین حوزه فناوری که در تهیه این نسخه نشریه ما را یاری کردند، ما در این نشریه مدعی ارائه یک نسخه نهایی نیستیم، اما خواهیم کوشید با کنار هم نشاندن تجربه‌های عملی فین‌تک‌ها و جایگاه نهادی گروه مالی صبا تامین، زمینه شکل‌گیری گفت‌و‌گویی مبتنی بر شواهد میان نوآوران، سیاست‌گذاران و نهادهای مسئول رفاه اجتماعی را فراهم آوریم. گفت‌و‌گویی که آینده نظام بازنشستگی کشور، بیش از هر زمان دیگر به آن نیاز دارد.