شرکت سرمایهگذاری تامین اجتماعی (شستا) طی چهار دهه گذشته به یکی از اثرگذارترین نهادهای اقتصادی کشور تبدیل شده و نقش آن در هدایت سرمایههای عمومی و شکلدهی به جریانهای تولید و سرمایهگذاری، انکارناپذیر است.
در چهلمین سال فعالیت این مجموعه بزرگ، این فرصت فراهم شد تا بهعنوان مدیرعامل گروه مالی صبا تامین (بازوی سرمایهگذاری شستا)، در قالب گفتوگویی تحلیلی به بررسی جایگاه صبا تامین در زنجیره ارزش شستا و همچنین بازار سرمایه، تحولات ساختاری و الزامات راهبردی پیشروی شستا و هلدینگهای بزرگ بپردازم.
آنچه در ادامه میخوانید، متن کامل این گفتوگوست.
صبا تامین به عنوان یکی از هلدینگهای بورسی بزرگ شستا، چه نقشی در عرصه تولیدات این مجموعه دارد؟
شرکت سرمایهگذاری تامین اجتماعی (شستا) به عنوان یکی از بازیگران بزرگ اقتصادی، با ۹ هلدینگ تخصصی و شرکتهای متعدد، نقش موثری در چرخه اقتصادی و سهم قابل توجهی در تولید ناخالص داخلی کشور دارد.
گروه مالی صبا تامین، به عنوان یکی از این هلدینگها با ارائه خدمات مالی و سرمایهگذاری این مجموعه و با تکمیل سبد و ارتقای خدمات خود، به طور مستمر در حال بهروزرسانی و توسعه خود بوده و در حال حاضر با ۷ شرکت زیرمجموعه، خدمات مالی متنوع و نوینی به مشتریان و ذینفعان خود ارائه میدهد.
در این بین اگرچه صبا تامین خود یک شرکت تولیدی نیست، اما با مدیریت بهینه سبد داراییهای مالی شستا و ارائه رویکردی نوآورانه، در تامین منابع مالی و رشد تولید نقشی موثر ایفا میکند.
علاوه بر توابع، گروه مالی صبا تامین در ۳ هلدینگ کلیدی شستا سهامدار عمده است و بخشی از سرمایهگذاری شستا در این هلدینگها از طریق صبا تامین انجام شده که حاکی از نقش مهم صبا در تحقق اهداف ترسیم شده در مجموعه شستا است. به این ترتیب در رشد و تولیدات شستا به صورت غیرمستقیم نقش بسزایی دارد. از طرفی این گروه به بنگاههای اقتصادی مجموعه کمک میکند تا با استراتژیهای مالی موثر، به رشد پایدار دست یابند و ارزش آفرینی کنند.
سیر تحولات گروه مالی صبا تامین از بدو تاسیس تاکنون چگونه بوده است؟ اعداد و ارقام تقریبی باشد
گروه مالی صبا تامین در سال ۱۳۷۷ و با سرمایه اولیه ۱۰۰ میلیون ریال تاسیس شده است. این شرکت با عزمی راسخ، ماموریت خلق ارزش پایدار و صیانت از حقوق بازنشستگان تامین اجتماعی را بر عهده داشته و توانسته به عنوان یک نهاد مالی مسیر رشد و ترقی خود را حفظ کند. در ادامه مسیر تحول، این شرکت در اسفندماه ۱۴۰۱ از شرکت سرمایهگذاری به گروه مالی ارتقا یافته و با سرمایه ثبتی ۱۱.۵ همتی و خالص ارزش داراییهای بیش از ۱۲۰ همت بالغ شده است. در مسیری که شرکت از بدو تاسیس تاکنون طی کرده، تلاش شده تا از این میراث ارزشمند همواره با دقت و تدبیر صیانت شود.
در این مسیر با تکیه بر دانش، تخصص و همت سرمایه انسانی خود، تلاش کرده تا متناسب با نیازهای ذینفعان و همگام با پیشرفت علم و فناوری، مسیر رشد و بهبود مستمر را بپیماید.
در همین راستا برای ارائه بهتر و موثرتر خدمات، همواره کوشیده تا با تکمیل و بهبود سبد خدماتی خود ضمن حفظ کیفیت، توسعه پیدا کند، به طوریکه این گروه خدمات متنوعی در زمینه مالی و سرمایهگذاری به عموم، بهویژه ذینفعان تامین اجتماعی، ارائه میدهد.
علاوه بر ارائه خدمات مالی، صبا تامین بهواسطه مسئولیت خود به عنوان سرمایهگذار نیز توانسته نقش موثری در اقتصاد کشور ایفا کرده و با حضور در بازار سرمایه از سال ۱۳۹۹ تاکنون، جایگاه خود را به عنوان یکی از بازیگران بزرگ و اثرگذار تثبیت کند.
گروه مالی صبا تامین در شرایط فعلی چه وضعیتی دارد؟
گروه مالی صبا تامین همچون سایر شرکتها امروزه با مجموعهای از چالشها در حوزه سیاستگذاری و اقتصاد کلان مواجه است که طبیعتا در عملکرد مجموعه اثرگذار است، البته این چالشها نتوانستهاند مسیر رو به رشد مجموعه را متوقف کنند. این گروه در مدت زمان اخیر موفق شده با تخصص و مدیریت بهینه ریسک عملکرد مطلوبی از خود ارائه دهد.
در حوزه مدیریت پرتفوی و سرمایهگذاری به عنوان اصلیترین ماموریت این مجموعه، شاهد رشد چشمگیر شاخصهای مالی و عملکردی بودهایم. براساس آخرین دادهها در تاریخ ۲۲ دیماه ۱۴۰۴، ارزش بازار پرتفوی بورسی به بیش از ۱۰۹ همت افزایش یافته است. این ارزش در ابتدای سال مالی جاری حدود ۷۹ همت بود. این عملکرد با مدیریت فعال پرتفوی و تمرکز بر صنایع پیشرو و سهام (DPS)محور پدیدار شده است. نکته حائز اهمیت آن است که از منظر عملکرد مالی، شرکتهای وابسته و تابعه گروه، سهم قابل توجهی در سودآوری مجموعه صبا تامین دارند و ما با برنامهریزی دقیق، اقدامات توسعهای و راهبردهای هدفمند در حال افزایش کارایی و در نهایت سودآوری آنها و همچنین افزایش میزان تاثیر سود شرکتهای تابعه در ترکیب درآمدی هستیم.
علاوه بر حوزه سرمایهگذاری، صبا تامین در یکسال گذشته با توسعه ابزارهای نوین مالی، حضور پررنگی در بازارهای مالی داشته که از جمله آن میتوان به راهاندازی معاملات قراردادهای اختیار معامله بر روی سهام شرکتهای سرمایهپذیر، راهاندازی سکوی تامین مالی جمعی، برنامهریزی جهت راهاندازی و مدیریت صندوقهای خصوصی (PE) و املاک و مستغلات، راهبری فرآیند انتشار انواع اوراق بدهی و توسعه خدمات نوین در حوزه تامین مالی با تکیه بر فناوریهای نوین اشاره کرد.
در دیگر بخشهای مربوط به ارائه خدمات میتوان به بازارگردانی تمامی سهام بورسی زیرمجموعه شستا، عرضه و پذیرش شرکتهای زیرمجموعه شستا و ارائه خدمات متنوع مدیریت دارایی در حوزه صندوقهای سرمایهگذاری و سبدهای اختصاصی اشاره کرد.
همچنین از ابتدای سال مالی جاری و با هدف چابکسازی پرتفوی، استفاده از فرصتهای کوتاهمدت بازار و بهرهگیری از ابزارهای نوین مالی یکی از توابع شرکت به نحو مطلوبی فعال شده که نتایج آن در آینده نزدیک قابل مشاهده خواهد بود.
بیتردید تحقق این دستاوردها نتیجه تلاش جمعی و هماهنگی میان تمام ارکان سازمان است که با هدف ایجاد ارزش پایدار برای ذینفعان و ارتقای جایگاه صبا تامین در بازار سرمایه رقم خورده است.
چشمانداز صبا تامین را چگونه میبینید؟ این مجموعه در آینده چه رویکردی اتخاذ خواهد کرد؟
مسیر پیشروی صباتامین مسیری هرچند پیچیده و دشوار، اما روشن و امیدبخش است. چشمانداز ما بر پایه ایجاد یک شرکت چابک و استوار است که بتواند همافزایی واقعی میان ارکان خود و مجموعه شستا و سازمان تامین اجتماعی ایجاد کند. از طرفی توسعه سبد خدماتی همسو با نیاز مشتریان متناسب با جدیدترین تکنولوژی و فناوری روز کشور در آینده نیز تداوم خواهد یافت.
رویکرد صبا تامین، رویکردی نوآورانه و بر پایه خلق ارزش پایدار است. ما تلاش داریم تا نقش خود را بیش از پیش در مجموعه شستا تقویت کنیم. سهامداری در صنایع پیشرو، افزایش اثرگذاری در شرکتهای سرمایهپذیر غیرکنترلی با هدف بهبود ساختارها و استفاده از ظرفیتهای آن شرکت در تحقق اهداف صبا تامین، کنترل و تجهیز موثر توابع، تنوعبخشی درآمدی و ایجاد پرتفوی متوازن، برنامهریزی جهت ورود به حوزه فناوریهای مالی، خروج از برخی سهام بانکی و بیمهای، تامین مالی شرکتهای شستا، افزایش سقف صندوقهای سرمایهگذاری و تاسیس صندوقهای جدید، تداوم فرآیند عرضه و پذیرش شرکتها، چابکسازی و تحول دیجیتال و البته افزایش سرمایه از جمله اهداف مجموعه است که امید داریم با همت متخصصان و نیروی انسانی و همافزایی توابع در آینده محقق شود.
آنچه مسلم است، صبا تامین همواره میکوشد تا در مسیر رشد، نوآوری و اثرگذاری حرکت کرده و جایگاه خود را بهعنوان نهاد مالی پیشرو در مجموعه وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، بیش از پیش تحکیم و تثبیت کند.
جایگاه و نقش گروه مالی صبا تامین در بازار سرمایه و در میان همگروهیهای خود چیست؟
گروه مالی صبا تامین، از منظر ارزش داراییها و سودآوری به عنوان یکی از بزرگترین نهادهای مالی شناخته میشود. در حال حاضر این گروه به عنوان یکی از بازیگران بزرگ و موثر بورسی، مالک ۱۷ درصد از ارزش بازار صنعت سرمایهگذاری بازار سرمایه است و بیشترین ارزش بازار را در میان همگروهیهای خود دارد و سود خالص این گروه براساس آخرین صورتهای مالی حسابرسی شده، بیش از ۹.۳ همت است.
از طرفی صبا تامین همواره سعی دارد تا با به کارگیری ابزارهای نوین مالی و فناوریهای روز که قبلا به آن اشاره شد، نقش خود را در بازار سرمایه تثبیت کند. علاوه بر وظایفی که صبا تامین در قبال ذینفعان خود دارد، این گروه در سطح کلانتر، ضمن اثرگذاری بر چرخه اقتصاد کشور، ماموریت خطیری در کنترل نوسانات مقطعی بازار سهام ایفا میکند و با بازارگردانی موثر در چارچوب منابع در دسترس و با رعایت الزامات قانونی، باعث ایجاد تعادل و افزایش نقدشوندگی در شرایط مختلف بهویژه در مقاطع حساس میشود.
امروزه در ایران هلدینگهای بزرگ چه وضعیتی دارند و چه الزاماتی را باید رعایت کنند؟ توصیه شما برای بهبود وضعیت آنها چیست؟
هلدینگهای بزرگ اقتصادی به عنوان قلب تپنده اقتصاد هر کشور، نقش مهمی در حفظ زنجیره تولید و سهم بالایی در تولیدات ناخالص داخلی کشور دارند. اقتصاد ایران در شرایط کنونی با عدمقطعیتها و تغییرات مداوم متغیرهای اقتصادی همچون نرخ تورم، نرخ بهره، نرخ ارز، محدودیتهای تامین مالی، نااطمینانیهای سیاسی و تحریمهای خارجی مواجه شده که فضای فعالیت بنگاههای بزرگ اقتصادی همچون هلدینگهای بزرگ چندرشتهای را پیچیده و دشوار کرده است. این موارد جملگی پیشبینیپذیری آینده را برای این هلدینگها دشوار میکند و به یکی از چالشهای بزرگ هلدینگها تبدیل شده است.
از طرفی ساختارهای مالکیتی هلدینگها در ایران فشار فزآیندهای به عملکرد و کارایی آنان وارد میکند و از سرعت رشد و تحول این نهادها میکاهد. از آنجا که هلدینگهای بزرگ عمدتا ساختار مالکیتی نهادی دارند، وابستگی بسیاری به تصمیمات دولتی داشته و همین امر محدودیتهایی برای آنان ایجاد میکند. دستورالعملها و محدودیتهای اجرایی و بعضا تضادها و تناقضات میان این دستورالعملها، آزادی عمل و پویایی این نهادها را به چالش میکشد. از سوی دیگر قیمتگذاریهای دستوری، مطالبات معوق، برخی الزامات قانونی و فرآیندهای بوروکراتیک، امکان تصمیمگیری مستقل و اجرای استراتژیهای بلندمدت در این هلدینگها را دشوار کرده است.
در این خصوص برای بهبود وضعیت کنونی مواردی از قبیل اصلاحات ساختاری، تقویت حکمرانی و زمینهسازی برای اتخاذ تصمیمات بهنگام و بهینه میتواند به این هلدینگها کمک کند تا محدودیتهای فعلی را مدیریت کرده و ظرفیتهای بالقوه خود را بهطور کامل به کار گیرند. از طرفی مدل درآمدی به روش سنتی و مالکیتی امروزه چندان کارآمد نیست، چراکه در سطوح بینالمللی هلدینگها بیشتر به سمت مدلهای اقتصادی با درآمدهای اشتراکی حرکت کردهاند. به همینمنظور شرکتها باید به جای مالکیت صرف، به سمت ایجاد مدل کسبوکار مبتنی بر منافع مشترک حرکت کنند، این امر باعث میشود که زنجیره خدمات آنان به یکدیگر متصل شود.
بنابراین تحولات سریع در اقتصاد کشور، نوسانات بازارهای مالی، تغییر الگوهای تامین مالی و انتظارات فزآینده ذینفعان، ایجاب میکند که هلدینگهای مالی بزرگ، نقش خود را فراتر از مدیریت دارایی صرف تعریف کرده و به بازیگرانی فعال تبدیل شوند. امید میرود با اصلاحات اساسی و هماهنگ در حوزه سیاستگذاری و رفع محدودیتهای ساختاری، تغییر ساختار مالکیتی، همکاری استراتژیک با هلدینگهای مکمل و فراهمشدن شرایط مناسب حکمرانی اقتصادی، هلدینگهای بزرگ بتوانند با حداکثر بهرهوری، نقش خود را در رشد و توسعه پایدار اقتصاد کشور ایفا کنند.
وضعیت مجموعه شستا را در بازار سرمایه و در صنعت شرکتهای چند رشتهای صنعتی چگونه میبینید؟ این شرکت در آینده چه وضعیتی خواهد داشت؟
شستا بهعنوان یکی از بزرگترین و اثرگذارترین نهادهای اقتصادی کشور، جایگاه برجستهای در بازار سرمایه دارد. این مجموعه با ارزش بازار بیش از ۳۱۰ همت به عنوان بزرگترین هلدینگ در صنعت چندرشتهای صنعتی شناخته میشود. در حال حاضر شستا با زیرمجموعههای متعدد و مدیریت مجموعهای عظیم از داراییها، نقش مهمی در بازار سرمایه ایفا میکند. نقش این مجموعه در تولید و ارائه محصولات و خدمات متنوع غیرقابلکتمان و جایگاه برجسته این نهاد در بازار سرمایه و نقش آن در هدایت سرمایههای عمومی، شستا را به یکی از کلیدیترین بازیگران اقتصاد ایران تبدیل کرده است.
اینکه این مجموعه در آینده چه وضعیتی خواهد داشت، به عوامل متعددی بستگی دارد. یکی از این عوامل الزامات قانون برنامه هفتم پیشرفت پیرامون واگذاریها است. در این خصوص اگر تکالیف قانونی مرتبط با واگذاریها بهطور کامل اجرا شود، طبیعتا ماهیت این شرکت بهسمت یک شرکت سرمایهگذاری بزرگمقیاس متمایل خواهد شد. در واقع، شستا از یک بنگاهدار عمده به یک نهاد مالی در قالب شرکت سرمایهگذاری با تمرکز بر سرمایهگذاریهای غیرمدیریتی تبدیل میشود.
نکته حائز اهمیت در این خصوص لزوم نگاه بلندمدت در حوزه تخصیص منابع و مدیریت نقدینگی است، به طوریکه برنامهریزیها باید بهگونهای انجام شود که علاوه بر پوشش هزینههای جاری، زمینه برای انجام سرمایهگذاریهای سودآور و ایجاد درآمدهای پایدار در سالهای آتی هم فراهم شود.
مجموعه بزرگ شستا در آستانه ۴۰ سالگی خود چه نکاتی را باید مدنظر قرار دهد؟ مهمترین اقداماتی که این مجموعه برای ارتقای عملکرد خود باید انجام دهد، چیست؟
مجموعه شستا نیز همچون سایر هلدینگهای بزرگ با چالشها و محدودیتهایی از جمله بیثباتی در اقتصاد کلان، چالشهای ناشی از عدم ثبات مدیریتی، ساختار مالکیتی نهادی، الزامات و چالشهای سیاستگذاری و محدودیت در اجرای استراتژیهای بلندمدت روبرو است.
در این بین وجود برخی چالشها اجتنابناپذیر است اما نکتهای که شستا برای ارتقای عملکرد خود میتواند مدنظر قرار دهد، حرکت به سمت سهامداری صنایع پیشرو و DPSمحور است؛ رویکردی که گروه مالی صبا تامین نیز در پیش دارد.
در واقع این مجموعه میتواند با بهینهسازی سبد داراییهای خود با اتخاذ رویکرد بلندمدت به سمت سرمایهگذاری در صنایع با ارزش افزوده بیشتر حرکت کند. همچنین موضوعی که اتفاقا دکتر سعیدی، مدیرعامل محترم شستا نیز بارها به آن اشاره کرده، حضور فعال این مجموعه در عرصههای بینالمللی است. همانطور که میدانید، تحریمها حضور شرکتها در شبکه کسبوکارهای جهانی را دشوار و پیچیده کرده و منجر به افزایش برخی هزینهها از جمله هزینه مبادلات شده است، اما با مدیریت هوشمندانه و استفاده حداکثری از ظرفیتهای موجود میتوانیم شاهد گسترش هرچه بیشتر فعالیتهای این مجموعه در عرصههای بینالمللی باشیم.